De Grote Eindbuizentest
Triode Dick op zoek naar de ultime eindbuis...
Deel 3 (medium vermogen triodes)
Update:25-9-2002
Svetlana
SV811-3 en SV572-3: Twee triodes met grote
overeenkomsten. De 572-3 heeft in tegenstelling tot de SV811-3 een grafiet
anode. De anodedissipatie is daardoor een stuk hoger. De SV811-3 is een
krachtige triode. Mooi ruimtelijk en detailrijk. Niet die ultieme pinpoint
van de top 5. De 572-3 heeft een nog wat mooiere klankbalans. En is net
wat "smoother" dan de SV811-3. Mijn voorkeur ligt bij de 572. Het lijkt
of de vervorming lager ligt. Of dempt het grafiet beter? Beide buizen hebben
één gemeenschappelijk nadeel: de hoeveelheid Wattjes die
de gloei vreet. 4A bij 6,3V. Niet gering. De versterker wordt dan ook een
stuk warmer met één van deze jongens op de versterker. Als
je de gloeispanning gelijkricht zullen de Elco's in de afvlakking altijd
onder stress werken. Er loopt immers een statische stroom van 4A. Ze zullen
geregeld moeten worden vernieuwd. Reken elk half jaar maar een setje nieuwe
elco's. Ze zullen dan wel zo gaar als boter zijn. Heb je een systeem met
een niet zo hoog rendement, gebruik gewoon wisselspanning. Heb je op een
klein restbrommetje na, helemaal geen probleem. Twee jaar geleden had ik
geen probleem met het hogere energieverbruik. Maar ik moet zeggen dat ik
daar nu toch wat bewuster mee omga. Ik gebruik immers ook spaarlampen her
en der in huis. Het zou een beetje hypocriet zijn als mijn versterkers
dan wel onnodig energie verslindende monsters zijn! De muziekweergave is
echter prima de luxe. De SV811-3 krijgt 92 punten.De SV572-3 94 punten.
RCA
UX250: Zoals ik al eerder aanhaalde, je
hebt triodes die de asociale mens in je losmaken. Dit is zo'n triode. Een
hele grote globe. Gigantisch mooi gebouwd. En wat een muziek. Je wordt
compleet meegevoerd met de muzikanten. Een stage, ongehoord! lui geluid?
Ha, ha, dat woord heeft deze jongen niet in zijn vocabulaire. Kracht, ritme.
Je voet blijft meetappen. Elke muzikant krijgt zijn eigen ruimte en spotlight.
Overweldigende ervaring. Ik blijf naar de platenkast lopen. Tijd, waar
ga je zo snel naar toe? Helaas onbereikbaar voor velen, inclusief ikzelf.
Maar deze ervaring raak ik niet meer kwijt. Met veel gezonde tegenzin gaat
hij retour naar zijn eigenaar. Het leven kan hard zijn......... 98 punten.
Dat ik hier ook op en aanmerkingen maak zoals bij de E406n doe ik vooral om de argeloze muziekliefhebber te beschermen tegen kwalijke praktijken van mensen die snel een dikke graankorrel mee willen pikken van onze geliefde hobby. De laatst bezochte radiomarkten lieten meer mooie glanzend gepoetste, maar geheel uitgebluste buizen zien dan ooit! Zo uit oude radio's gerukt en opgepoetst. Ook op Marktplaats dot nl zie ik steeds meer onfrisse aanbiedingen. Uiteraard tegen topprijzen! Laat liggen die rotzooi! Mijn site is het uitgelezen medium om medehobbyisten te waarschuwen tegen deze volksverlakkerij. Hier geen censuur, gewoon eerlijke voorlichting. Als ik wat tegenkom wat mijn inziens niet door de beugel kan, en ons buizenliefhebbers de hobby kan verzieken, meld ik dat! Koop in ieder geval bij een vertrouwde leverancier (zie links-pagina). Of koop, als je veel op de gok koopt, een tubetester. Loop je nooit risico.
Cetron
300B: Ook een fameus type. De Cetron maakt
een heel schone indruk. Wel wat "laid back". Een wat "rozig" klankbeeld.
Zo'n klankbeeld dat veelal als typisch "300B geluid" wordt geschetst. Het
maakt me een beetje slaperig. Ik heb in het verleden veel met deze Cetron
gedraaid, maar ik ben hem een beetje ontgroeid. Hij maakt alle muziek een
beetje mooier. Slechte opnames klinken aangenamer en mooier, maar, en dat
is minder, halen niet het maximaal mogelijke. Het geluidsbeeld is wel ruimtelijk,
maar zonder de strakke pinpoint van de beste buizen in deze test. Prima
buis, maar veel te duur. 90 punten.
JJ
300B: Het voormalige Tesla. Klasse gemaakt.
Dik glas en een keramische voet. Verguld rooster. Heel mooi. De 300B klinkt
veel precenter dan de Cetron. Toch wel schoon. Minder gekleurd ook. Wel
een wat dunnere stemweergave. Ook geen extreme pinpoint. Goede ruimte.
Het midlaag is veel minder wollig. Hier is zonder moe te worden lang naar
te luisteren. Als je geen gedonder wilt met verkrijgbaarheid, niet te veel
geld kwijt wilt maar toch een prima triode wenst? Neem dan deze buis mee
op je lijstje. Met AC op de fillaments is de buis mooi stil te krijgen.
Veel waar voor je moneten. 89 punten.
Svetlana
300B: Hele goede 300B. Goed gebouwd, met
centertap gloei/ kathode. Zeer weinig brom met AC voeding van de fillaments.
Veel neutralere klankbalans dan de Cetron en meer body bij stemmen. Wel
weer dat wat luie gevoel bij het luisteren. Maar absoluut geen stress.
Goede ruimteweergave. Pinpoint ook niet helemaal top. Wat onbehoorlijk
duurder dan de JJ, maar goedkoper dan de Cetron. Een vriend speelde er
ook een week mee, naast zijn eigen JJ 300B. Hij vond de Svetlana de betere
van de twee. Ik twijfel tussen de twee. Svetlana zelf zegt dat hun buis
een regelrechte WE300B kopie is. Dat is echter onzin. 89 punten.
AVVT
AV300B: Há, een 300B uit dezelfde
stal als de mooie 2A3. Deze buis heb ik ter evaluatie gevraagd omdat lezers
van mijn homepage vroegen of de kwaliteit net zo hoog was als de AV2A3.
Eerst heeft de triode een dikke week op de versterker gespeeld van audiovriend
Wim. Dat was zo overtuigend dat ik het haast niet meer kon afwachten ze
op m'n eigen monoblokken te zetten. En, het wordt eentonig, weer spat de
klasse uit de luidsprekers. De andere 300B's, uitgezonderd de KR, in deze
test worden echt op afstand gezet door deze AVVT's. En ondanks dat de Svetlana
ook een heel mooie triode is, moet die ook het hoofd bieden aan de AVVT.
De anderen zijn geen partij. Superbreed, diep, transparant, schoon en heel
krachtig. Inderdaad, een broer van de AV2A3. Maar dan met de mogelijkheid
meer vermogen uit de versterker te halen. De bouw van de buis ziet er ook
niet uit als een klassieke 300B. Er zijn zo te zien meerdere trucs toegepast
om een lineaire karakteristiek te verkrijgen én om eventuele microfonie
te verminderen. Een verdiende 98 punten.
KR300BXLS:
Een 300B die ook goed bekeken eigenlijk geen 300B is.Daar doe je deze mooie
triode gewoon tekort mee. Ook deze KR speelt de sterretjes uit je versterker.
Je kunt hem ook op een hogere spanning/stroom instellen. Het vermogen zal
dan hoger zijn. De overdreven gestelde 25 Watt single ended wordt uiteraard
niet gehaald. Kan ook niet bij een triode met als maximale anodedissipatie
van 60 Watt. Theoretisch is dan met de exact juiste instelling, aanpassing
en de wind in de rug 15 Watt te halen. Wat in de praktijk zelden het geval
zal zijn. De wind heb je meestal wat tegen immers. Voor de duidelijkheid,
ik heb het hier over Klasse A1 vermogen. De kwaliteit is uitstekend. Zeer
makkelijk, open en krachtig geluid. Uitstekende stemmen. Eigenlijk heb
ik van deze triode niets negatiefs kunnen vinden. Ik heb er heel wat uurtjes
van genoten. Hoort bij de beste die ik thuis heb/had. De afwerking ligt
op een heel hoog niveau. Nog hoger als de AVVT AV300B. Vooral de donkere
coating van de anode ziet er top uit. Het klankverschil tussen de AV300B
en deze KR300B is klein. Het ontwerp ziet er ook op veel punten hetzelfde
uit. De prijs van de KR ligt wel beduidend hoger dan de concurrentie. Of
dat terecht is mag de koper zelf uitmaken. Behoort in de top in deze test:
99 punten. Maar gaat deze Triode in de hogere versnelling op de daar voor
gemaakte Big C versterker, dan bloeit de buis nog meer op. Wordt nog een
streep transparanter en pinpoint als de beste. Wat een muzikaal kruidvaatje.
Van mij krijgt deze buis op de hoge spanning en stroom instelling twee
punten meer. Wat de stand op 101 punten brengt. Grote klasse.
AVVT
AD100: In deze AVVT zag ik eigenlijk niet
zo veel. Weer een 300B-achtige triode. Maar ik besloot deze AD100 eens
op de Ceasar mono's te plaatsen. Gadverrepielikes das lekker! Met de amorfe
UGT's geeft het een combinatie die absoluut af is. Ook de AV en KR300B's
geven in de Ceasar uitstekende resultaten, maar het net wat verfijndere
en toch mooie volle middengebied van de AD100 geeft mijn voorkeur in deze
versterker aan deze wat bizarre buis. Een aparte oude Europese 4 Volt/2,2Ampere
voor de gloei is ook niet in elke versterker aanwezig. De instelling is
ook afwijkend ten opzichte van de 300B. Ik heb ze op 360Volt/90mA. Deze
buis is mijns inziens dan ook het meest geschikt voor ons zelfbouwers.
Want we laten de voedingtrafo toch meestal op maat wikkelen. Het klankkarakter
komt overeen met de AV2A3. Die is ook net dat tikje dikker in het midden
dan de AV300B. Zou dat in de hogere gloeistroom zitten? Ik denk het wel.
Een dikke plus is ook de heel lage hummm met AC op de gloei. Ik gebruik
deze triode nu al twee maand als referentie, ongemerkt eigelijk. Gaf eerst
een gelijke notering als de AV300B. Maar na een langere inspeelperiode
wil ik hem helemaal niet meer missen! Samen met de KR300BXLS op de hogere
stand. Een dik verdiende: 101 punten!
Emission
Labs VV300B: Deze werkelijk formidabel
afgewerkte buis werd tot voor kort onder de naam "VAIC" gemaakt. Wat (te
veel) vragen opriep of deze buizen in dezelfde fabriek worden gemaakt als
de AVVT triodes. Waar Alesa Vaic de chef in de keuken is. Je ziet aan het
uiterlijk van deze 300B nog duidelijke raakvlakken met AVVT en ook KR.
Niet vreemd. Als je de stamboom van die drie merken terug gaat lopen komen
je op vanzelf uit op het punt waar de drie eigenaren van de nu verschillende
fabrieken nog onder één dak samenwerkten in het produceren
van buizen. Het huidige Emission Labs weet van wanten. Het vakmanschap
straalt er van af. Een binnenkant die er zo ontiegelijk fraai uitziet.
Gevat in een glasbulb dat hooguit geëvenaard kan worden, niet verbeterd.
En ook over de muzikale kwaliteit kan ik bijzonder tevreden zijn. Zonder
meer bij de beste die ik beluisterd heb. Een mooie harmonieuze klankbalans.
De kracht van de beste buizen uit de test. De hoogweergave zonder enig
scherpte. Ik ben bijzonder gecharmeerd van deze buis en heb er lang naar
geluisterd. Een buis die ik niet meer kwijt wilde en zo gebeurde het. Deze
relatief nieuwe buis krijgt van mij: 99 punten
Western
Electric WE300B: Hier is hij dan! De one
and only 300B. De meest fameuze triode op onze planeet. Ook de beste? Na
een week op stroom, kan ik zeggen dat het geluid toch nog verder los kwam.
De WE streeft alle namaak 300B's van de concurrentie behoorlijk voorbij.
Het origineel heeft niet de roze gloed van de Cetron, en is veel losser
en transparanter dan zijn uiterlijke kloon, de Svetlana SV300B. En dan
noem ik nog de beste imitaties. Een JJ is een brutale jongen bij de WE
vergeleken. De diepte weergave is uitstekend. Wat ronder in presentatie
dan de hedendaagse AVVT, KR en Emission Lab (voorheen VAIC).
Op muziek met kleine bezettingen is de weergave af en toe magisch. Adembenemend zelfs. Op andere muziek wordt de achilleshiel van de WE hoorbaar. De laagweergave. Die kan een beetje een hol blubberig karakter krijgen die het goede wat maskeert. Bijvoorbeeld Herman van Veen. Draai van de dubbele verzamelaar het eerste nummer van plaat 2: "Suzanne". Werkelijk formidabel. Stem met piano. Evenals "Weet je nog".
Ook heel mooi, Steve Hackett's "In memoriam". Van het album "Dark Town". Steve's stem krijgt de juiste lading mee die in dit bizarre meeslepende muziekstuk. De stem komt helemaal los uit de begeleiding. Griezelig bijna. Maar komt er een diepe bas, liefst een akoestische, dan wordt de weergave wat "honkig". Basdrum idem.
De WE dwingt je als het ware muziek uit je verzameling te kiezen die hij het beste aankan. Maar ik heb ook veel muziek die gewoon wat minder door de WE300B wordt neergezet. Ik heb nog niet vaak zoveel klassiek in één week gedraaid als de laatste zeven dagen. Is zo mooi.
Wat ook opvalt: het geluid van de radio klinkt gewoon beter. De WE lijkt dus een mooimaker te zijn. Maakt mij niks uit. Maar met de juiste componentenkeus om deze buis kan er veel worden gedaan om geen al te "laid back" te krijgen. Kies als je geen té braaf geluid wilt bijvoorbeeld niet voor een Jensen pio als koppel condensator, maar liever een Auricap of Hovland.
De AVVT en de KR zijn van zichzelf absoluut "allrounder" in muziekweergave. De Tsjechen geven meer "punch" in het laag, en laten horen dat ook single ended lage lusten kan bevredigen. Dat is niet de sterke kan van de WE300B. De WE is een buis met meerdere kanten. Als je de genoemde klassieke muziek met kleine bezettingen speelt, zul je zelden de nadelen ervaren en een erg gelukkig persoon zijn.
Houd je zoals ik van een breed pallet muziek, zijn de AVVT en KR300B een veel betere keus. Ward, de lucky devil die dit paartje toehoort, zegt zelf: "De WE heeft een vrouwelijke weergave, de andere een mannelijke.". De bofkont heeft zowel deze als AVVT's. Maar de laatste staat op zijn versterker. Ik zou ook beide wel willen. De stemming van het moment bepaalt met welke buis je op de versterker gaat luisteren........... hoezo, zweverig geneuzel?.......
De WE heeft ook heel veel kwaliteit. Je krijgt die alleen niet vanzelf. Op zijn beste momenten vind ik hem, of haar, een 100-punter. Maar gemiddeld geef ik: 98 punten. (zie ook de aanvullende punten hieronder)
Hier
kun je meer details
zien van de WE300B...
Emission-labs
300BXLS: Hij kwam, zag en overwon. Dat
zou in het kort de conclusie kunnen zijn. Wat een mooie triode. Uiterlijk
imposant en subliem afgewerkt.Klankmatig de mooiste tot nu toe.
De krachtpatser heeft alles
wat de AD100 zo mooi maakt, energie, kracht, transparantie, maar met een
'Big tone" die het alleen maar mooier maakt. Natuurlijk, deze buis is gemaakt
om op een hogere spanning en stroom te presteren. Je krijgt dan een dubbel
aantal Watts in vergelijk een normale 300B in een normale 300B versterker.
Maar de XLS in een gewone 300B instelling blijkt zijn open volle en transparante
karakter geheel te behouden. Iets wat bij de andere opgevoerde 300B uit
deze test, de KR300BXLS niet helemaal het geval is. Die laat duidelijk
zijn kwaliteiten nog toenemen op een hogere spanning en stroom. De E-labs
is een echte allrounder. Petje af. Deze nieuwe nummer 1 en mijn nieuwe
referentie krijgt van 103 punten.
Hier
zie je een uitgebreider potret van de E-labs 300BXLS...
| Deel 1: | De introductie
en aftrap.... |
| Deel 2: | De lagere vermogen triodes zoals de 45 en 2A3 types.... |
| Deel 3: | De medium en wat
hoger vermogen triodes. De 300B en vrienden... |
| Deel 4: | De conclusie tot
nu toe en wat aanvullende dingen.... |
Overgenomen van de website van Dick van de Merwe. Werkelijk
een van de beste Websites op dit gebied. Een bezoek meer dan
waard! Triodedick.com